| Damlahatnâme Anahat Kademesi

Damlahatnâme Anahat Kademesi


"En can alıcı Damlahatnâme kademesidir."

Damlahatnâme Anahat Kademesi

Damlahatnâme kademelerinden en can alıcı ve önemli kademedir. Başlangıç ve epilog-kısa netice arasında yer alır. Bunlar; "Kavram, söz,cümle, paragraf, parça, kısım, bölüm, aşama ve levhadır."

1. Kavram

Temel olgu ve vurgunun yapıldığı sözcüktür. Misal; Dünya, açlık, aşk ve ölüm, yazar, m. Kemal vb. Kavram belirlendikten sonra en az birkaç defa konu içinde bahsedilmelidir. Kitap isminde de geçebilir.

2 - Söz

Kavramı anlatan kısa sözdür.  Kavrama dair mantığı ve bilgiyi sunar. Başlangıç kısmında genellikle kullanılır. 

Örnek

Kavram: Aşk
Söz: "Aşk tanrının en büyük lütfudur." 

Kurallar

  • Düşündürücü olmalıdır.
  • Edebi-sanatsal değer arz etmelidir. 
  • Başlangıç kısmında bahsedilmesi, geçmesi önerilir. 
  • Özgün olmalı ve kitabın mantığını, yazım türünü anlatmalıdır. 

3 - Cümle

Sözlerin bütünseli, anlatım ve açıklamaların yapıldığı bütündür. 

Örnek

Şu divane aşık Veysel'i de geçti. 

4 - Paragraf

Cümleden oluşan bir durumu, düşünceyi ele alıp anlatan yazıdır. 

Örnek

Mavi elbiseleri giyince kendini bir şey sanmak çok gariptir. Ali de öyle garip oluyordu ailesinin gözünde. Bu huyunu terk edecek gibi de görünmüyordu. 

5 - Parça 

Paragraflardan oluşan; bir açıklama, nitelik kazandırma belirten ve bir bütünün parçası özelliğindeki yazıdır. Uzun olabilir. Bir olay veya olgu bütünüdür. 

Örnek

"Yine sabah olmuştu. Gel dedim gelmedi." diye sitemle uyanmıştı Ayşegül. Askerdeki aşkını bekliyordu her sabah. 
Üç gün önce bu gün geleceğini söylediğinden beri bekliyordu. Nafile; ne gelen vardı ne de giden... 

6 - Kısım

(***) 
Üç yıldızla sonraki kısımlara geçiş yapılan ve anlatımda geçişlerin yapıldığı yazılardır. Olay ve durum ne olursa olsun sadece anlatım değişiminde son bulur. 

Taslak - Örnek

Yarınki sınava çalışmıştı. .............................
................. (Sınav hakkında bilgi verir.) ............................
***
Nerelere gitmişti. Kimse bilmiyordu....................................
............ (Farklı bir anlatım ve konuya azca değinir.). 
 

Kurallar

  • Durum değişimi ile son bulur.
  • 1. Kısım (bölüm başı) Vecih içermektedir. Her kısım (Dal, Pencere ve Şua) içerir. Giriş - Gelişme - Sonuç niteliğindedir. 

7 - Bölüm

Bir mantık çerçevesinde ilerleyen olay veya kahramanın durum değişimi ile son bulan ve ilgili kısımları bir arada tutan bütünsel yazıdır. 1. Bölümde başlayan olay, tamamlanmasa da durum değişimi ile ikinci bölüme aktarılabilir. Her bölüme isim verilebileceği gibi numara da tanımlanabilir. Bölüm, kendine özgü nükte, atasözü, vecih ve temel yapıyla anahtar sözcüklere sahiptir. Bölümün ilk kısmı vecih içermektedir. 
Vecih; kısa kaideli ve manidar giriş cümlesidir. 

Kademeleri

  1. Bölüm No/Adı
  2. Nükte
  3. Özlü Söz
  4. Vecih + Kısım (Dal, Pencere, Şua)
  5. Dipçe
  6. Kelime
  7. Sembol  (...), ( --- . --- )

Taslak

Bölüm Adı/No

Nükte...
"Özlü Söz..."
Vecih..... 
Temel Yapı: [Dal, Pencere, Şua)... 


 
....

 
Dipçe: .....
Sözce: .....
- Kelime 1, Kelime 2, Kelime 3 -


-Sayfa No-

A - Nükte

Edebi, sanatsal giriş bölümüdür. Her bölüm başında bulunur. Tekerleme, mani vb. kullanılır. Bölümü üstü kapalı açıklamaya odaklı anlatım hakimdir. Paragraf başı yapılmaz. 

Örnek

Gele bölge hele yar hanesinden de neler göreceğiz daha neler. Alma bu yari yanına da neler göreceğiz neler. Tıngır mıngır çalsın sazlar da oynar olsun kızlar. (...) diye devam eder. 

B - Özlü Söz

Bölüm içeriğine uygun söz, deyim, atasözü vb. yazımıdır. Tırnak içerisinde, nükte kısmından sonra, vecih kısmından önce ortalı yazılan alandır. 

Örnek

"Damlaya damlaya göl olur..."
 

C - Vecih

Edebi üslupta manidar giriş cümlesidir. Paragraf başı yapılarak yazılır. 

Örnek

           Rüzgar yel olup eserken, ufukta aşk kokarken, yelkenliler görünürken Leyla da saçlarını omzuna sarkık biçimde evinin yolunu tutmuştu. Sonrası ne malum ne de meçhul bir durumdan ibaretti ki, Mecnun yari Leyla'ı arayı arayı bulmaz olmuştu. Bir dem lahze-i katrede matem olur diye ürpertiye kapılmış ve sonra aşkından kahrı biçare olmuştu...

Ç - Kelimeler

3 - 5 arası kavramsal sözcükten oluşur ve sadece 1. kısım, 1. bölüm başı sayfasında yer alır. En yakın olayı özetleyen sözcüklerdir. 

Taslak

 - Kelime 1, Kelime 2, Kelime 3 - 

Örnek

 - Aşk, Ölüm, Ayrılık - 

D - Sembol

Her bölüm sonuna konulan semboldür. İki çeşittir (...), (--.--). Her ikisinin de anlamı vardır ve farklıdır. 
(...): Olayın ucu açık ve devam ediyor demektir. 
(--.--): Olay burada son buldu. Sonraki bölüm farklı konuya geçmektedir, manasındadır. 

8 - Aşama 

Bölümlerden oluşan belli bir bütünsel olgu, durum ve fikri ele alan, kendine özgü sloganı bulunan parçasal kısımdır. Her aşama bir olayla başlar ve bir savı savunur. O olayın bitişiyle son bulur. Aşamalarda birçok yazın yer alır. 
Yazım: 2 türlü yazım mevcuttur. Tek bir sayfada yazım ve bölümle birlikte yazım vardır. 
Slogan: Sloganlar, özgü söz veya atasözü yahut  bir soru olabilir. Aşama içeriği ile bağlantılıdır. Aşama adının altında tırnak ".." içerisinde yazılır. 

Taslak

1- 
ADIM ADI
"Sloganı..."
2 - 
ADIM ADI
"Sloganı..."
Bölüm No
 


 
Temel Yapı - Kısım...


 

9 - Levha

Aşamalardan oluşan ve 3 aşamada bir levha sayfasında toplanan bilgiciktir. Olay bütünüdür. İncelenen konusunun özellik kazanması, mana arz etmesi için oluşturulan sayfa ve alandır. 
Yazım: Bir Levha 3 aşamadan oluşur. 3 aşamadan sonra Levha sayfası oluşturulur. Bu sayfada; levha numarası veya ismi ile birlikte özlü bir anlatım yapılarak açıklama sunulur. Bu açıklamayı "Yazar, anlatıcı, öğütçü, öğretici" veya "Ana kahraman" yapabilir. 

Taslak

Levha No/Adı
---.................................................................................................
....................................................................................................---.................................................................................................
​....................................................................................................---.................................................................................................
​....................................................................................................---.................................................................................................
​.................................................................................................... özlü anlatım.... 
Anlatıcı: "__ "............................... özlü anlatım...."

Örnek


4. LEVHA
 

Ne garipti aşkı hep tek taraflı yaşamak. 

Anlatıcı: __ "Değil midir ki zaten aşk kavuşamamak, sılaya özlem duymak? Ah şu eski aşıklar, ne acılı hasretle sevip aşk beslediler sevgililerine. Nerede şimdi o eski aşklar ve aşıklar..."
 

Kitap: Damlahatnâme Rehberi, Mevlüt Baki TAPAN. Erişim: 01.09.2016.

Yazar: Mevlüt Baki TAPAN
Değerlendirme: 0.0/0

Yorum:
avatar


Powered by uCoz